مدل‌های شناختی در ارتباطات Cognitive Models in Communication

مدل‌های شناختی در ارتباطات به بررسی فرآیندهای ذهنی می‌پردازد که طی آن انسان پیام‌ها را دریافت، پردازش، تفسیر و به معنا تبدیل می‌کند. این حوزه نشان می‌دهد که ارتباط فقط انتقال پیام نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از سازوکارهای شناختی مانند توجه، حافظه، پردازش اطلاعات، تفسیر مفاهیم، تحلیل، قضاوت و تصمیم‌گیری نقش تعیین‌کننده دارند. این مدل‌ها توضیح می‌دهند چگونه داده به اطلاعات، اطلاعات به دانش، و دانش به خرد و عمل تبدیل می‌شود.

در این دسته، ارتباطات پدیده‌ای ذهن‌محور و شناخت‌محور در نظر گرفته می‌شود. مدل‌هایی مانند هرم DIKW، مدل آکاف، زنجیره ارزش اطلاعات، چرخه تصمیم‌گیری داده‌محور، مدل SECI، طبقه‌بندی بلوم، مدل پردازش اطلاعات انسانی و چارچوب تفکر انتقادی پل و اِلدر هرکدام وجهی از این فرآیند را روشن می‌کنند. این حوزه به ما کمک می‌کند بفهمیم انسان چگونه پیام‌ها را می‌فهمد یا بد می‌فهمد، چگونه معنا می‌سازد، چگونه اشتباهات شناختی رخ می‌دهد و چگونه می‌توان پیام‌های مؤثرتر، تصمیم‌های بهتر و یادگیری عمیق‌تری ایجاد کرد.